آرتروز شانه + علائم، تشخیص و جدیدترین روش‌های درمان

آیا تا به حال هنگام بالا بردن دست یا برداشتن یک وسیله ساده، درد عمیقی در شانه احساس کرده‌اید و با خودتان فکر کرده‌اید که این درد طبیعی است یا نشانه یک بیماری جدی؟ بسیاری از افراد درد و خشکی شانه را به خستگی یا افزایش سن نسبت می‌دهند، اما این علائم می‌توانند اولین نشانه‌های آرتروز شانه باشند؛ بیماری‌ای که در صورت بی‌توجهی، به‌تدریج دامنه حرکتی مفصل را کاهش داده و کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اما آرتروز شانه دقیقاً چیست، چرا ایجاد می‌شود و آیا همیشه به جراحی نیاز دارد؟ در این مقاله با علائم اولیه، علل، روش‌های تشخیص و جدیدترین درمان‌های آرتروز شانه آشنا می‌شوید تا بتوانید بهترین تصمیم را برای حفظ سلامت مفاصل خود بگیرید.

آشنایی با آناتومی شانه

قسمتی از تیغه شانه که در بالای شانه قرار گرفته و به استخوان ترقوه یا به عبارت دیگر کلاویکل اتصال پیدا کرده است، تحت عنوان آکرومیون نام گذاری می گردد. مفصل متصل کننده کلاویکل و آکرومیون را آکرومیوکلاویکولر می نامند. مفصل مذکور ابعادی به اندازه مفصل انگشت شست داشته و زمینه ای را فراهم می سازد که انسان بتواند دست هایش را بالای سرش ببرد. این مفصل متشکل از بافت غضروف، مینیسک ها، عصب ها، عروق خونی و دو مجموعه رباط است. شاید برایتان جالب باشد بدانید که مفصل مذکور آسیب پذیرترین بخش شانه محسوب شده و در صورت آسیب دیدگی می تواند باعث بروز این عارضه می گردد.

مفصل شانه که نام علمی و پزشکی آن گلنوهومرال است، در محل برخورد استخوان بازو ( هومروس) و اسکاپولا واقع شده و شرایطی را مهیا می کند که بازو بتواند به طور دایره وار بچرخد.

علل ابتلا به آرتروز شانه

همان گونه که پیش تر اشاره کردیم، یکی از رایج ترین دلایل بروز درد در شانه ها و فقدان عملکرد طبیعی آن ها به شمار می آید. لازم به ذکر است که این بیماری در مقایسه با آرتروز ران و یا زانو از شیوع کمتری برخوردار است. هم چنین باید بدانید افرادی که به آرتروز یک مفصل دچار می شوند، در معرض خطر ابتلا به آرتروز سایر مفاصل نیز قرار دارند.

اگرچه هنوز دلیل دقیق و مشخصی برای ابتلا به این بیماری در دسترس نیست، اما محققان معتقدند که عوامل خطرزای گوناگونی می توانند دست به دست هم داده و زمینه ابتلای فرد به آرتروز شانه را فراهم سازند. در ادامه به معرفی و بررسی برخی از این عوامل خواهیم پرداخت.

👈🏻 سن

غالبا افراد در دهه 60 و 70 زندگی خود بیش از سایرین در معرض خطر ابتلا به آن قرار دارند. گاهی اوقات فرد در سن 40 سالگی با تخریب شدید این مفاصل مواجه شده و به این بیماری مبتلا می گردد.

👈🏻 استفاده بیش از اندازه از مفاصل

بدون شک استفاده بیش از حد از مفاصل و وارد نمودن فشار بیش از حد به آن ها زمینه تسریع ساییدگی غضروف این مفاصل را فراهم ساخته و در صورتی که نرخ تخریب این مفاصل از نرخ بهبود آن ها پیشی بگیرد، سطح مفصل به دلیل بروز ساییدگی پیش رونده دچار آرتروز شدید خواهد شد.

عوامل گوناگونی بر سرعت تخریب غضروف در اثر استفاده بیش از اندازه تاثیرگذار هستند که از جمله مهم ترین آن ها می توان به ظرفیت بهبودی شخص و نوع فشار وارده اشاره نمود.

👈🏻 آسیب دیدگی

یکی از اصلی ترین دلایل ابتلا به آن تخریب سطح مفصل به دلایل گوناگون نظیر شکستگی، دررفتگی یا آسیب دیدگی رباط ها است. موارد مذکور موجب پارگی سطح صاف غضروف شده و آرتروز را به دنبال دارند. البته لازم به یادآوری است که این دسته از آسیب ها را برحسب شدت آن ها می توان رفع نمود.

👈🏻 جراحی های پیشین

شاید برایتان جالب باشد بدانید که انجام برخی از جراحی هایی که به منظور پایداری شانه صورت می پذیرد، می تواند فرد را در معرض خطر ابتلا به آرتروز شانه قرار دهد. گفتنی است که انجام این دسته از جراحی ها در دنیای امروز به ندرت اتفاق می افتد.

👈🏻 ژنتیک

ژنتیک یکی دیگر از مهم ترین علل ابتلا به آرتروز شانه است. در صورتی که فرد به دلیل وراثت مستعد ابتلا به این بیماری باشد، آرتروز در سنین کم و در چند جای بدن وی ظاهر شده و برای وی دردسرساز می شود.

علائم آرتروز شانه کدام اند؟

علائم آرتروز شانه به‌مرور زمان ایجاد می‌شوند و با پیشرفت ساییدگی مفصل، شدت بیشتری پیدا می‌کنند. این علائم می‌توانند حرکت شانه و انجام فعالیت‌های روزانه را محدود کنند. علائم آرتروز شانه عبارت است از:

•  درد شانه هنگام حرکت یا فعالیت
•  خشکی و کاهش دامنه حرکتی شانه
•  صدای تق‌تق یا ساییدگی مفصل
•  ضعف عضلات اطراف شانه
•  درد هنگام خواب یا استراحت
•  حساسیت و التهاب اطراف مفصل
•  دشواری در انجام حرکات روزمره
•  افزایش درد پس از فعالیت زیاد

چه کسانی بیشتر در معرض آرتروز شانه هستند؟

برخی افراد به دلیل افزایش سن، نوع فعالیت یا آسیب‌های قبلی شانه، احتمال بیشتری برای ابتلا به آرتروز شانه دارند. شناخت عوامل خطر می‌تواند به پیشگیری و تشخیص زودهنگام این بیماری کمک کند.

گروه‌های در معرض خطر	دلیل افزایش احتمال ابتلا
افراد بالای ۵۰ سال	افزایش سن باعث فرسایش تدریجی غضروف مفصل می‌شود.
ورزشکاران پرتابی	حرکات تکراری فشار زیادی به مفصل شانه وارد می‌کند.
افرادی با سابقه آسیب شانه	شکستگی، دررفتگی یا صدمات قبلی می‌تواند خطر آرتروز را افزایش دهد.
افرادی با مشاغل سنگین	کارهای مداوم با دست بالای سر یا حمل بار باعث فشار روی شانه می‌شود.
افراد با ضعف عضلات شانه	کاهش حمایت عضلات، فشار بیشتری به مفصل وارد می‌کند.
افراد مبتلا به بیماری‌های مفصلی	برخی بیماری‌های التهابی مفصل می‌توانند زمینه‌ساز آرتروز شوند.
افرادی با استفاده بیش از حد از شانه	حرکات تکراری طولانی‌مدت باعث فرسودگی مفصل می‌شود.

انواع آرتروز شانه

آرتروز شانه دارای انواع مختلفی است که در ادامه آن ها را بررسی خواهیم کرد.

آرتروز استخوان شانه

این نوع از آرتروز شانه به دلیل فرسوده شدن استخوان ها ایجاد شده و به مرور زمان غضروف های استخوان را از بین خواهد برد. و با از بین رفتن غضروف ها، استخوان ها ساییده شده و بیمار در شانه خود احساس درد خواهد کرد.  به این نوع آرتروز استئوآرتریت نیز گفته می شود. در مورد شانه یخ زده این مقاله را بخوانید.

آرتروز استخوان شانه بیشتر در افراد بالای 50 سال اتفاق خواهد افتاد و ناحیه بروز آن در ترقوه آکرومین و محل اتصال بازو به مفصل شانه است.

آرتروز رماتیسمی

آرتروزی که در هر دو طرف مفصل و به صورت متقارن بروز پیدا می کند، آرتروز رماتیسمی گفته می شود. این نوع آرتروز با سیستم ایمنی بدن در ارتباط بوده و التهاب مفاصل رو به دنبال دارد.

آرتروز بعد از سانحه

یکی از انواع آرتروز شانه، بعد از وارد شدن آسیب به به وجود می آید که به آن آرتروز بعد از سانحه گفته می شود. آسیب هایی مانند شکستگی، کشیدگی و جابه جا شدن شانه منجر به ساییده شدن و از بین رفتن غضروف ها شده و درد شدیدی را در ناحیه شانه برای افراد به وجود خواهد آورد و دیگر فرد قادر به حرکت بازوها و بلند کردن اجسام سنگین مانند وزنه ها نخواهد بود.

مردگی بافت شانه یا استئونکروز

در این نوع از آرتروز شانه، جریان خون به استخوان شانه متوقف شده و مرگ بخشی از استخوان را به دنبال دارد و با این اتفاق، غضروف ها نیز تحت تاثیر قرار گرفته و آسیب خواهند دید. این اتفاق در ابتدا در ناحیه بالای بازوها بروز پیدا کرده و سپس پیشرفت پیدا کرده و حفره اتصال را هم از بین خواهد برد. در مورد ورزش های مناسب درد شانه این مقاله را بخوانید.

علت مرگ بافت نیز شامل مصرف دوز بالای استروئید، مصرف زیاد نوشیدنی های الکلی، بیماری های سلولی و … است.

پارگی تاندون روتاتور کاف

روتاتور کاف در واقع تلاقس چهار عضله محرک اصلی شانه است که در صورتی که پاره شود و درمان نشود منجر به آرتروپاتی شده و به بافت نرم مفصل و سطح مفصل آسیب خواهد زد.

تفاوت آرتروز شانه با گرفتگی عضله و پارگی تاندون

درد شانه می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و آرتروز تنها یکی از علت‌های آن است. آشنایی با تفاوت این مشکلات به تشخیص بهتر و انتخاب روش درمان مناسب کمک می‌کند.

ویژگی	آرتروز شانه	گرفتگی عضله شانه	پارگی تاندون شانه
علت ایجاد	ساییدگی و فرسایش غضروف مفصل شانه	فشار زیاد، خستگی عضله یا وضعیت نامناسب بدن	آسیب، ضربه، حرکات تکراری یا فرسایش تاندون
شروع درد	تدریجی و با گذشت زمان ایجاد می‌شود	اغلب بعد از فعالیت زیاد یا فشار ناگهانی شروع می‌شود	ممکن است ناگهانی پس از آسیب یا به‌تدریج ایجاد شود
نوع درد	درد عمقی مفصل همراه با خشکی شانه	درد و سفتی در ناحیه عضله	درد شدیدتر همراه با ضعف و کاهش قدرت حرکت
محل احساس درد	بیشتر داخل مفصل و عمق شانه	بیشتر در عضلات اطراف شانه	اطراف شانه و مسیر تاندون آسیب‌ دیده
محدودیت حرکتی	به دلیل خشکی مفصل و کاهش دامنه حرکت	به دلیل درد و انقباض عضله ایجاد می‌شود	به دلیل ضعف تاندون و ناتوانی در حرکت دادن دست ایجاد می‌شود
ضعف دست	ممکن است در مراحل پیشرفته ایجاد شود	ضعف واقعی عضله ایجاد نمی‌کند	یکی از علائم اصلی، کاهش قدرت دست است
روش درمان	دارو، فیزیوتراپی، تزریق و در موارد شدید جراحی	استراحت، کشش، ماساژ و درمان‌های حمایتی	فیزیوتراپی، تزریق یا در برخی موارد جراحی
ارتباط با سن	در سنین بالاتر شایع‌تر است	در هر سنی و بیشتر پس از فعالیت زیاد دیده می‌شود	با افزایش سن یا آسیب‌های ورزشی شایع‌تر می‌شود

نحوه تشخیص آرتروز شانه

برای تشخیص این بیماری در ابتدا، پزشک متخصص بیمار را معاینه کرده و علائم وی را نیز بررسی خواهد کرد. با معاینه می توان سفتی و از دست رفتگی دامنه حرکت را تشخیص داد ولی برای تشخیص دقیق تر نیاز به انجام عکس برداری های است که این عکس برداری ها شامل اشعه ایکس که میزان از بین رفتن غضروف مفصلی را نشان می دهد، سی تی اسکن که استخوان مفصل شانه را با جزئیات بیشتری نشان می دهد و ام آر آی که اطلاعات زیادی را در مورد استخوان و غضروف نشان می دهد است.

روش های درمان آرتروز شانه

درمان آرتروز شانه با توجه به شدت آسیب مفصل، میزان درد، محدودیت حرکتی و شرایط فرد انتخاب می‌شود. در بیشتر موارد ابتدا روش‌های غیرجراحی برای کاهش درد و بهبود عملکرد شانه انجام می‌شود و در صورت پیشرفت بیماری، گزینه‌های جراحی بررسی خواهند شد.

درمان غیر جراحی آرتروز شانه

درمان غیرجراحی اولین انتخاب برای کنترل علائم آرتروز شانه است و هدف آن کاهش درد، افزایش دامنه حرکتی و تقویت عضلات اطراف مفصل است.

داروهای ضد درد و ضد التهاب

داروهای مسکن و ضدالتهاب می‌توانند به کاهش درد و التهاب مفصل کمک کنند. مصرف این داروها باید با نظر پزشک انجام شود تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود.

فیزیوتراپی و تمرینات اصلاحی

فیزیوتراپی با استفاده از تمرینات کششی و تقویتی، به افزایش انعطاف‌ پذیری شانه و تقویت عضلات اطراف مفصل کمک می‌کند. همچنین روش‌هایی مانند درمان دستی، گرما یا سرما درمانی ممکن است برای کاهش درد استفاده شوند.

تزریق داخل مفصل

در برخی بیماران، تزریق داروهایی مانند کورتیکواستروئید یا روش‌هایی مانند تزریق ژل و PRP می‌تواند برای کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل مورد استفاده قرار گیرد.

اصلاح فعالیت‌های روزمره

کاهش فشار روی شانه، پرهیز از حرکات تکراری سنگین و اصلاح نحوه انجام فعالیت‌ها می‌تواند از تشدید آسیب مفصل جلوگیری کند.

درمان جراحی آرتروز شانه

زمانی که درد شدید باشد، حرکت شانه محدود شود و روش‌های غیرجراحی نتیجه مطلوبی نداشته باشند، پزشک ممکن است درمان جراحی را پیشنهاد کند. هدف جراحی کاهش درد و بازگرداندن عملکرد مفصل است.

آرتروسکوپی شانه

در این روش با استفاده از دوربین و ابزارهای مخصوص، پزشک داخل مفصل را بررسی کرده و بخش‌های آسیب‌دیده یا بافت‌های تحریک‌کننده را اصلاح می‌کند. این روش برای مراحل خفیف‌تر یا مشکلات همراه مفصل کاربرد دارد.

تعویض مفصل شانه

در آرتروزهای پیشرفته که غضروف مفصل به‌شدت آسیب دیده است، ممکن است مفصل شانه با پروتز جایگزین شود. این روش می‌تواند درد را کاهش داده و حرکت شانه را تا حد زیادی بهبود دهد.

تعویض معکوس مفصل شانه

در برخی بیماران که علاوه بر آرتروز، پارگی شدید تاندون‌های شانه دارند، از تعویض معکوس مفصل استفاده می‌شود. در این روش ساختار مفصل تغییر می‌کند تا عضله دلتوئید بتواند حرکت شانه را بهتر انجام دهد.

اوزون تراپی، ورزش و در نهایت جراحی از دیگر روش های بهبود و درمان آرتروز شانه محسوب می شوند.

سوالات متداول

در نهایت…

با توجه به تحقیقاتی که پژوهشگران انجام داده اند به این نتیجه رسیده اند که راهی برای جلوگیری از آرتروز مفاصل به خصوص آرتروز شانه وجود ندارد پس باید با مشاهده اولین نشانه های غیر عادی به متخصصین حاضر در بهترین کلینیک درد مراجعه کرده تا با تشخیص سریع روند درمانی خوبی را پشت سر بگذراید.