درمان کمردرد با سلولهای بنیادی یکی از جدیدترین و پیشرفتهترین روشهای درمان درد است که بدون جراحی، بدون برش و بدون بیهوشی، به بهبود آسیبهای دیسک، آرتروز و دردهای مزمن ستون فقرات کمک میکند. این روش با استفاده از سلولهای خود بدن، روند طبیعی ترمیم را فعال کرده و با کاهش التهاب و بازسازی بافت آسیب دیده، کمردرد را به صورت ریشهای درمان میکند. بسیاری از بیمارانی که سالها درگیر کمردرد بودهاند و به درمانهای معمول مانند دارو، فیزیوتراپی و تزریقهای موقت پاسخ مناسبی نگرفتهاند، با این روش نتایج قابل توجهی تجربه کرده اند.
در کلینیک درد دکتر محمدرضا آریانی—فوق تخصص درمان و کنترل درد—تزریق سلولهای بنیادی با هدایت تصویربرداری پیشرفته و طبق استانداردهای روز دنیا انجام میشود. هدف این روش تنها کاهش درد نیست، بلکه بازگرداندن عملکرد طبیعی بافت، افزایش کیفیت زندگی و جلوگیری از جراحیهای غیرضروری است. استفاده از سلولهای زنده و فعال بدن باعث میشود روند ترمیم کاملا طبیعی و ایمن باشد و بدن بدون تحمل عوارض جراحی، مسیر بهبودی را طی کند.
سلولهای بنیادی چیستند؟
سلولهای بنیادی، سلولهایی با قابلیت ترمیم، تکثیر و تبدیل به سلولهای جدید هستند و در سالهای اخیر به عنوان یکی از موثرترین ابزارهای درمان دردهای مزمن مورد توجه قرار گرفته اند. این سلولها معمولا از بافت چربی یا مغز استخوان استخراج شده و پس از آماده سازی، به ناحیه آسیب دیده تزریق میشوند تا فرایند ترمیم طبیعی بدن را فعال کنند. تزریق سلولهای بنیادی (SVF) چیست؟ روشی است که در آن سلولهای مشتق از چربی با غلظت بالا به محل آسیب ستون فقرات تزریق میشوند تا التهاب کاهش یابد، بافت ترمیم شود و عملکرد دیسک یا مفاصل کمری بهبود پیدا کند. این رویکرد، یک درمان غیرجراحی، ایمن و پیشرفته برای کمردرد مزمن محسوب میشود.
روش درمان درد با سلول بنیادی چیست و برای چه کسانی مناسب است؟
دکتر محمدرضا آریانی اینگونه توضیح میدهد:
تزریق سلول بنیادی برای چه کسانی است؟
کمردرد چه دلایلی دارد؟
کمردرد یکی از شایعترین دردهای اسکلتی–عضلانی است و میتواند به علت مشکلات دیسک، التهاب مفاصل ستون فقرات، تنگی کانال، اسپاسم عضلات یا فشارهای مداوم ایجاد شود. بسیاری از بیماران زمانی به درد مزمن مبتلا میشوند که یک بافت آسیب دیده ترمیم نمیشود یا التهاب طولانی مدت در ستون فقرات باقی میماند. شناخت علت دقیق کمردرد اولین قدم برای انتخاب بهترین روش درمان است، زیرا هر آسیب در ستون فقرات راه درمان کاملا متفاوتی دارد.
| دلیل کمردرد | بهترین روشهای درمان غیرجراحی |
| بیرونزدگی یا پارگی دیسک | تزریق سلولهای بنیادی، تزریق اپیدورال، تزریق اوزون، بلوک عصبی |
| آرتروز مفاصل فاست | تزریق سلولهای بنیادی، تزریق فاست، رادیوفرکانسی (RF) |
| کاهش ارتفاع یا ساییدگی دیسک | سلولهای بنیادی (SVF)، PRP ستون فقرات، اوزونتراپی |
| تنگی کانال نخاع | تزریق اپیدورال، درمان دارویی، استابیلسازی عضلات |
| اسپاسم و التهاب عضلانی | بلوک عصبی، فیزیوتراپی، دارودرمانی |
| آسیبهای ورزشی | تزریق سلولهای بنیادی، PRP، درمان دستی و توانبخشی |
| لغزش مهره | تزریق برای کنترل درد، تثبیت عضلانی، تمریندرمانی تخصصی |
درمان کمردرد با سلولهای بنیادی چگونه انجام میشود؟
درمان کمردرد با سلولهای بنیادی یک فرآیند دقیق، مرحله به مرحله و کاملا غیرجراحی است که با هدف ترمیم بافتهای آسیب دیده ستون فقرات انجام میشود. در کلینیک درد دکتر محمدرضا آریانی، این درمان تحت نظارت فوق تخصص درد طراحی و اجرا میشود تا سلولها دقیقا در ناحیهای تزریق شوند که بیشترین نیاز به بازسازی دارد. این روش برخلاف جراحی باز، بدون برش و بیهوشی کامل انجام میشود و به همین دلیل برای بیماران کم خطرتر و بسیار راحتتر است.
ارزیابی و تشخیص اولیه
مرحله اول، ارزیابی اولیه و بررسی دقیق پرونده پزشکی بیمار است. در این مرحله دکتر محمدرضا آریانی با بررسی شرح حال، معاینه دقیق ستون فقرات و مطالعه تصاویر MRI، محل دقیق آسیب را مشخص میکنند. تشخیص اینکه آیا علت درد ناشی از دیسک، آرتروز مفاصل محیطی، التهاب یا آسیب دیگر است، مسیر درمان را مشخص میکند و پایه اصلی موفقیت تزریق سلولهای بنیادی محسوب میشود.
استخراج سلولهای بنیادی
پس از تایید اینکه بیمار کاندیدای مناسب درمان است، سلولهای بنیادی از بافت چربی شکم یا مغز استخوان بیمار به صورت کاملا سرپایی استخراج میشوند. این مرحله بدون بیهوشی کامل و تنها با بی حسی موضعی انجام میشود. تکنیک برداشت به گونهای انجام میشود که بیشترین میزان سلولهای فعال با کمترین ناراحتی برای بیمار به دست آید.
آماده سازی و تغلیظ سلول ها
پس از استخراج، سلولهای بنیادی در بخش اختصاصی پردازش و تغلیظ میشوند. این مرحله شامل جداسازی سلولهای سالم، افزایش تراکم سلولهای مزانشیمی و آماده سازی محلول تزریقی است. هرچه غلظت سلولها بیشتر باشد، توانایی ترمیمی آنها نیز قویتر خواهد بود. در کلینیک درد دکتر آریانی این فرایند با تجهیزات پیشرفته و استانداردهای دقیق انجام میشود.
معجزه ی سلول های بنیادی
تزریق سلولهای بنیادی به محل آسیب
در مرحله اصلی درمان، سلولهای بنیادی آماده شده با استفاده از هدایت تصویربرداری فلوروسکوپی یا سونوگرافی دقیقا وارد بافت آسیب دیده میشوند. این دقت باعث میشود سلولها درست در ناحیهای قرار بگیرند که نیاز به بازسازی دارد؛ مانند دیسک آسیب دیده یا مفاصل. این تزریق معمولا بدون درد شدید انجام میشود و بیمار بلافاصله پس از پایان کار قابل ترخیص است.
مدت زمان عمل و دوران اولیه نقاهت
کل فرآیند درمان، از استخراج تا تزریق، معمولا کمتر از ۹۰ دقیقه طول میکشد و نیازی به بستری شدن ندارد. بیمار پس از پایان کار میتواند به خانه بازگردد و تنها به یک دوره کوتاه استراحت و محدودیت فعالیت نیاز دارد. از آنجا که هیچ برشی در کار نیست و بیهوشی کامل انجام نمیشود، روند نقاهت بسیار سبک و سریع است.
چه افرادی کاندیدای مناسب درمان کمردرد با سلولهای بنیادی هستند؟
درمان کمردرد با سلولهای بنیادی برای همه بیماران مناسب نیست و انتخاب فرد مناسب نتیجه درمان را به طور قابل توجهی تحت تاثیر قرار میدهد. هدف در کلینیک درد دکتر محمدرضا آریانی این است که پس از ارزیابی دقیق، تنها بیمارانی وارد پروسه تزریق شوند که بیشترین شانس موفقیت، کمترین ریسک و بیشترین نیاز به این روش را دارند. تشخیص درست کاندیداهای درمان، از بروز ناکارآمدی یا اتلاف هزینه جلوگیری میکند و نتیجهای ایمن، موثر و پایدار ایجاد میکند.
| وضعیت بیمار | مناسب برای سلولهای بنیادی | توضیح |
| درد مزمن مقاوم به درمان | بله | بهترین گروه پاسخدهنده |
| پارگی خفیف تا متوسط دیسک | بله | قابلیت بالای بازسازی بافت |
| آرتروز خفیف تا متوسط فاست | بله | کاهش درد و بهبود عملکرد |
| عدم تمایل به جراحی | بله | روش غیرجراحی و کمتهاجم |
| سن بالا یا بیماری زمینهای غیرخطرناک | بله | جایگزین مناسب جراحی باز |
| پارگی شدید یا کامل دیسک | خیر | معمولاً نیازمند جراحی |
| تنگی کانال نخاع پیشرفته | خیر | پاسخ درمانی محدود |
| عفونت فعال یا سرطان کنترلنشده | خیر | انجام این روش ممنوع است |
| بیثباتی شدید مهرهها | خیر | نیازمند روشهای تثبیتکننده و جراحی |
بیماران با درد مزمن مقاوم به درمانهای معمول
بیمارانی که ماهها یا سالها درگیر کمردرد بودهاند و به روشهایی مانند دارو، فیزیوتراپی، ماساژ، اوزون یا تزریقهای موقت پاسخ کافی ندادهاند، معمولا گزینههای مناسبی برای سلولهای بنیادی هستند. دلیل آن این است که در این افراد، مشکل معمولا مربوط به آسیب بافتی است نه صرفا التهاب سطحی؛ بنابراین روشهای بازساختی مانند سلولهای بنیادی، بهتر از درمانهای کوتاه مدت پاسخ میدهند.
بیماران با آسیبهای خفیف تا متوسط دیسک و آرتروز مفاصل
بیمارانی که دچار پارگی خفیف یا متوسط دیسک کمر، بیرون زدگی محدود یا آرتروز درجه ۱ تا ۲ مفاصل هستند، معمولا بهترین میزان پاسخ درمانی را تجربه میکنند. در این افراد، بافت هنوز قابلیت بازسازی دارد و تزریق سلولهای بنیادی میتواند ساختارهای آسیب دیده را تقویت و ترمیم کند. در کلینیک درد دکتر آریانی این بیماران پس از بررسی MRI با دقت انتخاب میشوند.
معجزه ی سلول های بنیادی
افرادی که تمایلی به جراحی ندارند یا شرایط جراحی را ندارند
بسیاری از بیماران به دلیل ترس از جراحی، سن بالا، بیماریهای زمینهای یا تجربه ناموفق از عملهای قبلی، نمیخواهند تحت جراحی باز قرار گیرند. درمان با سلولهای بنیادی یک انتخاب ایده آل برای این افراد است. این روش بدون بیهوشی کامل، بدون برش و بدون بستری انجام میشود و امکان بازگشت سریع به فعالیتهای روزمره را فراهم میکند.
موارد منع درمان
برخی از بیماران با وجود کمردرد، کاندیدای مناسب سلولهای بنیادی نیستند. مواردی مانند پارگی کامل و شدید دیسک، تنگی کانال نخاعی پیشرفته، بی ثباتی مهره ها، عفونت فعال، برخی بیماریهای روماتیسمی شدید یا سرطان کنترل نشده میتوانند مانع انجام این درمان شوند. در این شرایط، روشهای جایگزین توسط دکتر آریانی پیشنهاد میشود تا درمان ایمن و موثر باقی بماند.
مزایای درمان کمردرد با سلولهای بنیادی
درمان کمردرد با سلولهای بنیادی یک روش بازساختی پیشرفته است که تلاش میکند به جای سرکوب موقت علائم، علت اصلی درد را هدف قرار دهد. این روش با تزریق سلولهای فعال و ترمیم کننده بدن، فرایند طبیعی بازسازی بافت آسیب دیده را تحریک میکند و در نتیجه یک بهبود عمیق تر، پایدارتر و کاملا غیرجراحی ایجاد میشود. در کلینیک درد دکتر محمدرضا آریانی، این درمان با تجهیزات تصویربرداری دقیق و تکنیکهای فوق تخصصی انجام میشود تا بیشترین میزان موفقیت حاصل شود.
مزایای بالینی و درمانی
درمان سلولهای بنیادی از نظر بالینی برای بیمارانی که دچار آسیب بافتی در دیسک، مفاصل یا رباطهای ستون فقرات هستند، اثرگذاری قابل توجهی دارد. این روش به تحریک بازسازی بافت کمک میکند و باعث کاهش التهاب، بهبود حرکت و کاهش تدریجی درد میشود. برخلاف تزریقهای دارویی که اثرشان کوتاه مدت است، سلولهای بنیادی بافت آسیب دیده را احیا میکنند و نتیجهای طبیعی و ماندگارتر ایجاد میشود.
درمان دردهای مزمن با سلولهای بنیادی
مزایا نسبت به جراحی
بسیاری از بیماران به دلیل خطرات جراحی باز، دوره نقاهت طولانی، بیهوشی کامل یا احتمال عوارض، به دنبال روشهای کم تهاجم هستند. درمان سلولهای بنیادی بدون بیهوشی، بدون برش و بدون بستری انجام میشود و بیمار همان روز به خانه بازمی گردد. مهمتر اینکه، این روش ساختار طبیعی ستون فقرات را حفظ میکند و برخلاف جراحیها که برخی ساختارها را تغییر میدهند، روند درمانی کاملا طبیعی و مبتنی بر ترمیم داخلی بدن است.
مزایا نسبت به تزریقهای معمول
تزریقهایی مانند اوزون تراپی، تزریق اپیدورال یا فاست معمولا برای کاهش التهاب و درد طراحی شدهاند و اثر آنها چند هفته تا چند ماه باقی میماند. اما سلولهای بنیادی یک روش بازسازی کننده هستند؛ یعنی به جای کاهش علامت، خود مشکل را ترمیم میکنند. به همین دلیل، نتایج طولانیتر و پایدارتر است و بسیاری از بیماران پس از یک دوره، تا مدتها نیازی به تزریقهای تکراری ندارند.
نتایج و میزان اثرگذاری درمان کمردرد با سلولهای بنیادی
نتایج درمان کمردرد با سلولهای بنیادی بسته به شدت آسیب، سن بیمار و ناحیه تزریق متفاوت است، اما به طور کلی بیماران پس از چند هفته شاهد کاهش التهاب، بهبود عملکرد ستون فقرات و کاهش تدریجی درد هستند. اثر اصلی سلولها از هفته سوم آغاز میشود و طی ۲ تا ۳ ماه به اوج میرسد. در کلینیک درد دکتر محمدرضا آریانی، اغلب بیماران گزارش میکنند که کیفیت زندگی و تحرک آنها به طور قابل توجهی بهتر شده و نیاز آنها به داروهای ضد درد کاهش یافته است.
درمان با سلول های بنیادی با منشأ چربی
درمان سلولی یک راهکار ترمیمی است، پس نتایج آن به جای آنی بودن، پایدار و تدریجی است. روند بازسازی زمان میبرد، اما نتیجه معمولا عمیقتر و ماندگارتر از روشهای متداول است.
- شروع اثر از هفته سوم
- بهبود قابل توجه تا ۲–۳ ماه
- کاهش التهاب و سفتی ستون فقرات
- بهبود حرکت و تحرک روزانه
- کاهش نیاز به داروهای ضد درد
- ماندگاری چندین ماهه تا چندساله بسته به شدت آسیب
مراقبتهای قبل و بعد از درمان کمردرد با سلولهای بنیادی
مراقبتهای قبل و بعد از تزریق سلولهای بنیادی نقش مهمی در کیفیت نتیجه نهایی دارند. پیش از درمان، بیمار باید از مصرف برخی داروهای ضدالتهاب خودداری کند، آب کافی بنوشد و در صورت نیاز داروهای رقیق کننده خون را با نظر پزشک قطع کند. آمادگی مناسب قبل از تزریق به بدن کمک میکند سلولها بهتر عمل کنند و بافت آسیب دیده سریعتر بازسازی شود.
پس از تزریق، بیمار باید چند روز از فعالیتهای سنگین خودداری کند و اجازه دهد سلولها در محیط مناسب قرار بگیرند. معمولا کمی درد یا سفتی طبیعی است که طی چند روز برطرف میشود. بیمار میتواند کارهای روزمره سبک را انجام دهد اما باید از دویدن، وزنه زدن یا چرخش شدید کمر پرهیز کند. پیاده روی آرام و استراحت کافی به روند درمان کمک زیادی میکند.
| مراقبتهای قبل از درمان | مراقبتهای بعد از درمان |
| پرهیز از داروهای ضدالتهاب چند روز قبل از تزریق | اجتناب از فعالیتهای سنگین به مدت چند روز |
| نوشیدن آب کافی | پیادهروی سبک برای بهبود گردش خون |
| قطع داروهای رقیقکننده خون طبق نظر پزشک | پرهیز از دویدن، چرخش شدید کمر و وزنه سنگین |
| خواب و استراحت کافی قبل از روز تزریق | استفاده از کمپرس گرم در صورت سفتی عضلانی |
| خودداری از الکل و دخانیات | مصرف داروهای تجویزشده برای کاهش التهاب |
عوارض احتمالی درمان کمردرد با سلولهای بنیادی
درمان کمردرد با سلولهای بنیادی یک روش کم تهاجم و ایمن است و در مقایسه با جراحیهای باز ستون فقرات، احتمال بروز عوارض بسیار کمتر است. با این حال، مانند هر روش درمانی، ممکن است برخی عوارض خفیف یا نادر رخ دهد که آگاهی از آنها به بیمار کمک میکند با آرامش و اطمینان بیشتری روند درمان را طی کند. بسیاری از این عوارض با مراقبت صحیح و انتخاب دقیق بیمار قابل پیشگیری هستند.
| عارضه احتمالی | روشهای پیشگیری | اقدام لازم در صورت بروز |
| درد و تورم خفیف | پرهیز از فعالیت سنگین، هیدراتهماندن، رعایت توصیههای بعد از تزریق | استفاده از کمپرس گرم، مصرف داروهای تجویزی |
| کبودی یا حساسیت محل برداشت سلول | برداشت سلول با تکنیک ملایم و استاندارد | استراحت، کمپرس سرد در روز اول |
| سفتی یا خشکی کمری | رعایت استراحت نسبی، پرهیز از حرکات ناگهانی | پیادهروی آرام، کمپرس گرم، مراجعه در صورت تشدید |
| عفونت (نادر) | محیط کاملاً استریل، بررسی شرایط پوستی | مراجعه فوری، مصرف آنتیبیوتیک طبق تجویز |
| پاسخ ناکافی درمان | انتخاب درست بیمار، تزریق هدفمند | ارزیابی مجدد و انتخاب روش مکمل (PRP یا اوزون) |
درد و تورم خفیف پس از تزریق
پس از تزریق سلولهای بنیادی، ممکن است در ناحیه تزریق احساس درد یا تورم خفیف ایجاد شود. این حالت طبیعی است و معمولا طی چند روز کاهش پیدا میکند. بدن در این مرحله در حال واکنش به ورود سلولها و شروع فرایند ترمیم است، بنابراین این درد شبیه درد پس از ورزش یا التهاب خفیف عضلانی است.
کبودی یا حساسیت محل برداشت سلول
اگر سلولهای بنیادی از چربی یا مغز استخوان استخراج شوند، ممکن است محل برداشت کمی حساس، کبود یا دردناک باشد. این علائم موقتی هستند و با گذشت چند روز برطرف میشوند.
احساس سفتی یا خشکی در ستون فقرات
در برخی بیماران، پس از تزریق، احساس سفتی یا محدودیت حرکت ایجاد میشود. این حالت بیشتر به دلیل التهاب اولیه و شروع فعال سازی سلول هاست و معمولا با استراحت، پیاده روی آرام و ماساژهای ملایم رفع میشود.
عفونت (بسیار نادر)
عفونت یکی از نادرترین عوارض این روش است، زیرا تزریق در محیط کاملا استریل انجام میشود. با این حال، اگر شرایط پوستی یا سیستم ایمنی بیمار مناسب نباشد، احتمال عفونت وجود دارد و باید سریعا درمان شود.
عدم پاسخ کافی به درمان
سلولهای بنیادی در بسیاری از بیماران موثر هستند، اما در مواردی مانند آرتروزهای شدید، پارگی کامل دیسک یا آسیبهای بسیار پیشرفته، ممکن است پاسخ درمان کامل نباشد. این حالت «عارضه» محسوب نمیشود اما یک پیامد پیش بینی پذیر بالینی است.
هزینه درمان کمردرد با سلولهای بنیادی
هزینه درمان کمردرد با سلولهای بنیادی به فاکتورهای مختلفی بستگی دارد و نمیتوان یک رقم ثابت برای همه بیماران اعلام کرد. هر بیمار شرایط منحصر به فردی دارد؛ از نوع آسیب گرفته تا تعداد تزریق، محل تزریق و تکنیک استفاده شده. در کلینیک درد دکتر محمدرضا آریانی، پس از معاینه و بررسی کامل MRI، هزینه دقیق و مناسب وضعیت بیمار تعیین میشود تا درمان کاملا شخصی سازی شده و موثر باشد.
علاوه بر ویژگیهای پزشکی، نوع سلول مورد استفاده، میزان سلولهای استخراج شده، تجهیزات تصویربرداری برای هدایت تزریق و مدت زمان آماده سازی سلولها نیز بر هزینه تاثیر میگذارند. تمرکز اصلی در این روش، کیفیت بهبودی و استفاده از سلولهای فعال و سالم است؛ بنابراین انتخاب مرکز تخصصی و فوق تخصص درد نقش مهمی در ارزش نهایی درمان دارد.
| عامل مؤثر بر هزینه | توضیح |
| نوع آسیب ستون فقرات | شدت، محل و گستره آسیب میتواند میزان سلولهای لازم را مشخص کند. |
| تعداد نواحی نیازمند تزریق | درمان دیسک تنها با درمان همزمان فاست یا رباطها متفاوت است. |
| نوع سلول بنیادی و منبع برداشت | سلولهای چربیمشتق (SVF) و مغز استخوان هزینههای متفاوتی دارند. |
| تجهیزات تصویربرداری هدایت تزریق | فلوروسکوپی یا سونوگرافی دقیق بر کیفیت و هزینه اثر دارد. |
| تکنیک و تجربه پزشک | تزریقهای هدفمند توسط فوقتخصص درد دقت را افزایش میدهد. |
| نیاز به تزریقهای تکمیلی | در برخی بیماران، جلسات تقویتی (مثل PRP) ممکن است لازم باشد. |
سخن پایانی
درمان کمردرد با سلولهای بنیادی یک روش پیشرفته در حوزه درمان درد است که به جای کنترل موقت علائم، به بازسازی بافتهای آسیب دیده کمک میکند. این روش برای بیمارانی که از درد مزمن، پارگی خفیف تا متوسط دیسک یا آرتروز مفاصل رنج میبرند، میتواند یک راهکار غیرجراحی، ایمن و ماندگار باشد. در کلینیک درد دکتر محمدرضا آریانی، این درمان با هدایت تصویربرداری دقیق و تکنیکهای فوق تخصصی انجام میشود تا سلولها دقیقا در محل آسیب تزریق و بهترین نتیجه ممکن حاصل شود.
اگر کمردرد زندگی شما را محدود کرده و روشهای معمول اثر کافی نداشتهاند، درمان سلولهای بنیادی میتواند گزینهای مناسب و موثر برایتان باشد. جهت دریافت این درمان و مشاوره تخصصی، میتوانید با کلینیک درد دکتر آریانی تماس بگیرید.
سوالات متداول
خیر، فقط کمی فشار یا ناراحتی احساس میشود؛ درد جدی ندارد.
معمولا از هفته سوم، و نتیجه کامل طی ۲ تا ۳ ماه ظاهر میشود.
برای پارگی خفیف تا متوسط بله؛ برای پارگی کامل یا تنگی شدید خیر.
در اغلب بیماران یک جلسه کافی است؛ موارد خاص ممکن است جلسه تکمیلی نیاز داشته باشند.
بله، معمولا فردای تزریق یا ۴۸ ساعت بعد (بسته به شدت درد اولیه).
اگر آسیب شدید یا پارگی کامل باشد، پاسخ محدود است و روشهای دیگر پیشنهاد میشود.
بسته به نوع آسیب و سبک زندگی بیمار، از چند ماه تا چند سال ماندگاری دارد.
عارضه جدی بسیار نادر است؛ شایعترین عارضه درد یا سفتی خفیف چندروزه است.